Menşe Şahadetnamesi Nedir? Ne İşe Yarar?

Dijital ticaret dünyasında faaliyet gösteren işletmeler, uluslararası pazarlara açılma hedefiyle karşılaştıklarında sıklıkla beklenmedik engellerle karşılaşırlar. Ürünlerinizi yurt dışına göndermek istediğinizde gümrük işlemlerinde beklenmedik gecikmeler yaşıyor, vergi avantajlarından yararlanamıyor veya belirli ülkelere ihracat yaparken yasal zorluklarla karşılaşıyor olabilirsiniz. Bu sorunların temel nedeni, çoğu e-ticaret girişimcisinin menşe şahadetnamesi gerekliliğinden haberdar olmaması ve bu kritik belgeyi nasıl temin edeceğini bilmemesidir.

İşte tam bu noktada devreye giren menşe şahadetnamesi, dijital ticaret operasyonlarınızın sorunsuz ilerlemesi için vazgeçilmez bir araçtır.

Bu kapsamlı rehberimizde, menşe şahadetnamesi sürecinin tüm aşamalarını adım adım ele alacak, hangi durumlarda gerekli olduğunu, nasıl ve nereden alınacağını, gerekli belgeleri ve maliyetleri detaylı bir şekilde açıklayacağız. Keyifli okumalar dileriz!

Menşe Şahadetnamesi Nedir?

Menşe şahadetnamesi, bir ürünün hangi ülkede üretildiğini veya son işçilik görmüş halini aldığını resmi olarak belgeleyen bir dokümandır. Bu belge, uluslararası ticaret işlemlerinde ürünün kökenini ispat etmek amacıyla kullanılır ve gümrük işlemlerinin vazgeçilmez bir parçası olarak kabul edilmektedir.

Dijital ticaret ekosisteminde menşe şahadetnamesi, özellikle sınır ötesi e-ticaret faaliyetlerinde kritik bir rol üstlenir. İhracatçı firmalar, ürünlerini yurt dışına göndermeden önce bu belgeyi yetkili kuruluşlardan temin etmek zorundadır. Belge, gümrük vergilerinin doğru şekilde hesaplanması, ticaret anlaşmalarından yararlanılması ve ithalat süreçlerinin sorunsuz ilerlemesi için hayati öneme sahiptir.

Menşe Şahadetnamesi Türleri Nelerdir?

Menşe şahadetnamesi türleri arasında tercihli menşe şahadetnamesi ve tercihsiz menşe şahadetnamesi yer almaktadır.

Tercihli menşe şahadetnameleri, ülkeler arasındaki serbest ticaret anlaşmaları çerçevesinde düşük gümrük vergisi veya vergi muafiyeti avantajları sağlarken, tercihsiz menşe şahadetnameleri standart gümrük tarifelerinin uygulanmasına neden olur.

Bu belgenin düzenlenmesi süreci, genellikle Ticaret ve Sanayi Odaları veya diğer yetkili kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirilir. Dijital ticaret platformlarında faaliyet gösteren işletmeler, uluslararası satış operasyonlarında menşe şahadetnamesi gereksinimlerini önceden değerlendirmeli ve gerekli prosedürleri planlayarak hem yasal yükümlülüklerini yerine getirmeli hem de müşterilerine kesintisiz teslimat hizmeti sunmalıdır.

Menşe şahadetnamesi, dijital ticarette güvenilirliği artıran ve uluslararası işlemlerde şeffaflık sağlayan temel belgelerden biridir. Bu belge olmadan gerçekleştirilen ihracat ve ithalat süreçleri, çeşitli hukuki ve operasyonel zorluklarla karşılaşabilir.

Menşe Şahadetnamesi Ne İşe Yarar?

Menşe şahadetnamesi, uluslararası ticarette ürünün hangi ülkede üretildiğini kanıtlayarak hem ihracatçılar hem de ithalatçılar için kritik avantajlar sağlayan çok işlevli bir belgedir. Dijital ticaret ekosisteminde bu belgenin temel işlevleri, işletmelerin küresel ticaret süreçlerini verimli ve yasal bir şekilde yönetmelerine olanak tanır.

• Gümrük İşlemlerinde Hız ve Kolaylık: Menşe şahadetnamesi, gümrük memurlarının ürünün kökenini hızla tespit etmesini sağlayarak işlemlerin sorunsuz tamamlanmasına katkıda bulunur. Bu durum, gümrükleme süreçlerinin hızlanmasına ve bekletme sürelerinin minimize edilmesine yardımcı olur. Dijital ticaret platformlarında faaliyet gösteren işletmeler için bu hız faktörü, müşteri memnuniyetini doğrudan etkileyen kritik bir unsurdur.
• Vergi Avantajları ve Maliyet Tasarrufu: Serbest ticaret anlaşmaları kapsamında belirli ülkelerden ithal edilen ürünlere indirimli gümrük tarifeleri uygulanır. Menşe şahadetnamesi, bu vergi indirimlerinden ve muafiyetlerinden yararlanabilmek için zorunlu bir belgedir. İşletmeler, doğru menşe belgesi ile önemli maliyet tasarrufları elde ederek bu avantajları müşterilerine rekabetçi fiyatlar olarak yansıtabilir.
• Yasal Uyumluluk ve Güvenilirlik: Uluslararası ticaret mevzuatı, belirli ürün grupları için menşe şahadetnamesi ibrazını zorunlu kılar. Bu belge olmadan yapılan ticari işlemler, yasal sorunlara ve cezai yaptırımlara neden olabilir. Dijital ticaret yapan firmalar, bu yasal gereklilikleri yerine getirerek güvenilir bir iş ortağı imajı oluşturur ve haksız rekabetin önlenmesine katkıda bulunur.
• Ticaret Kısıtlamalarına Uyum: Bazı ülkeler belirli ürünlerin ithalatına kota veya kısıtlama getirebilir. Menşe şahadetnamesi, ürünün hangi ülkeden geldiğini net şekilde göstererek bu düzenlemelere uyum sağlanmasını mümkün kılar ve ithalatçı ülkenin kendi mevzuatına göre değerlendirme yapmasına olanak tanır.
• Kalite Güvencesi ve Müşteri Güveni: Tüketiciler, özellikle yüksek değerli ürünlerde menşe bilgisini kalite göstergesi olarak değerlendirirler. Menşe şahadetnamesi, ürünün orijinal olduğunu ve belirli standartlarda üretildiğini kanıtlayarak müşteri güvenini artırır. Bu durum, dijital ticarette şeffaflığın sağlanmasına ve sahtecilik riskinin azaltılmasına katkıda bulunur.
• Lojistik Süreçlerin Optimizasyonu: Menşe şahadetnamesi, lojistik süreçlerin hızlanmasına ve ticari işlemlerin sorunsuz ilerlemesine destek sağlar. Böylece hem alıcı hem satıcı tarafında güvenilir bir ticaret ortamı oluşur ve küresel ticaretin düzenli bir şekilde yürütülmesi mümkün hale gelir.

Hangi Durumlarda Menşe Şahadetnamesi Gerekir?

Menşe şahadetnamesi, dijital ticaret süreçlerinde çeşitli durumlarda zorunlu hale gelebilir. Bu durumları önceden bilmek, işletmelerin uluslararası ticari faaliyetlerini kesintisiz yürütmeleri açısından kritik öneme sahiptir.

İhracat İşlemlerinde Zorunlu Durumlar

Türkiye’den yurt dışına yapılan tüm ticari sevkiyatlarda menşe şahadetnamesi temel gereksinimdir. E-ticaret platformlarında faaliyet gösteren işletmeler, sınır ötesi satış yaptıkları her durumda bu belgeyi hazırlamak zorundadır. Amazon, eBay veya Etsy gibi uluslararası platformlarda satış yapan küçük işletmeler bile bu yükümlülükten muaf değildir ve dropshipping modeli ile çalışanlar tedarikçileri ile koordineli şekilde hareket etmelidir.

Serbest Ticaret Anlaşmalarından Yararlanma

Ülkeler arasındaki serbest ticaret anlaşmaları veya tercihli ticaret anlaşmaları kapsamında gümrük vergisi avantajı elde etmek isteyen işletmeler, tercihli menşe şahadetnamesi düzenletmelidir. Türkiye’nin Avrupa Birliği, EFTA ülkeleri ve çeşitli ülkelerle yaptığı anlaşmalar bu kapsamda değerlendirilir. Bu belge olmadan standart gümrük tarifeleri uygulanır ve önemli maliyet dezavantajı yaşanır.

İthalatçı Ülkenin Mevzuat Gereklilikleri

Amerika Birleşik Devletleri, Kanada, Japonya ve birçok Avrupa ülkesi, belirli ürün kategorileri için menşe şahadetnamesi ibrazını zorunlu kılar. Dijital ticaret yapan firmalar, hedef pazarlarının özel gereksinimlerini önceden araştırmalı ve bu doğrultuda hazırlık yapmalıdır. Bu durum özellikle gümrük işlemlerinin hızlı ve sorunsuz yürütülmesi için gereklidir.

Sektörel Zorunluluklar ve Özel Ürün Grupları

Tekstil ve hazır giyim, gıda ürünleri, kimyasal maddeler, otomotiv yedek parçaları ve elektronik ürünler gibi hassas sektörlerde menşe şahadetnamesi daha sıklıkla talep edilmektedir. Gıda, ilaç veya kimyasal maddeler gibi bazı ürün grupları, yasal zorunluluk olarak menşe bilgisinin belgelenmesini gerektirir. Bu sektörlerde faaliyet gösteren e-ticaret işletmeleri, sürekli menşe belgesi ihtiyacı duyabilir.

Kamu İhaleleri ve Resmi Kurum Satışları

Uluslararası kamu ihalelerine katılan veya devlet kurumlarına satış yapan dijital ticaret platformları, teklif ettikleri ürünler için menşe şahadetnamesi sunmak zorundadır. Bu durum özellikle B2B e-ticaret platformlarında sıklıkla karşılaşılan bir gereksinimdir ve ürün güvenilirliğini kanıtlamak açısından önem taşır.

Anti-Damping ve Koruyucu Ticaret Tedbirleri

Anti-damping vergileri, telafi edici vergiler veya korunma tedbirleri uygulanan ürünlerde gümrük idareleri menşe şahadetnamesi talep edebilir. Özellikle belirli ülke menşeli ürünlerde bu durum sıklıkla yaşanmaktadır. Dijital ticaret yapan firmalar, sahtecilik, damping veya yasa dışı ticaretin önlenmesi amacıyla yapılan denetim süreçlerinde tedarik zincirlerindeki ürün kökenlerini net şekilde belgelemelidir.

Güven ve Şeffaflık Oluşturma

Dijital ticarette alıcılar, ürünlerin kaynağını ve kalitesini doğrulamak ister. Menşe şahadetnamesi, ürünün resmi olarak hangi ülkede üretildiğini göstererek şeffaflık sağlar ve taraflar arasında güven oluşturur. Bu durum, özellikle e-ticaret platformlarında veya uluslararası pazar yerlerinde kritik bir öneme sahiptir.

Menşe Şahadetnamesi Nasıl ve Nereden Alınır?

Menşe şahadetnamesi alma süreci, dijital ticaret yapan işletmeler için sistematik bir yaklaşım gerektirmektedir. Bu sürecin doğru şekilde yönetilmesi, ihracat işlemlerinin aksamadan devam etmesi açısından kritik öneme sahiptir.

Yetkili Kuruluşlardan Başvuru

Menşe şahadetnamesi, yalnızca yetkili resmi kuruluşlar tarafından düzenlenebilir. Türkiye’de bu yetkiye sahip başlıca kurumlar Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği (TOBB) bünyesindeki Ticaret ve Sanayi Odaları, İhracatçı Birlikleri ve Türkiye İhracatçılar Meclisi’dir. Dijital ticaret yapan işletmeler, kayıtlı oldukları il veya bölgedeki ticaret odasına başvuru yapabilirler. İstanbul Ticaret Odası (İTO) veya Ankara Sanayi Odası (ASO) gibi kuruluşlar bu işlemi gerçekleştirir.

Gerekli Belgelerin Hazırlanması

Menşe şahadetnamesi alabilmek için öncelikle ürünün üretim süreci ve menşei hakkında bilgi içeren belgeler hazırlanmalıdır. Temel belgeler arasında ticari fatura veya proforma fatura, paketleme listesi, taşıma belgeleri (konşimento, CMR, hava yolu taşıma senedi), ürünün menşe ülkesinde üretildiğini kanıtlayan belgeler ve ihracatçının ticari sicil kaydı veya vergi levhası gibi resmi evraklar bulunmaktadır. E-ticaret platformlarında faaliyet gösteren işletmeler, dijital fatura ve kargo takip belgelerini de hazır bulundurmalıdır.

Online Başvuru Sistemi ve Dijital Süreçler

Günümüzde birçok ticaret ve sanayi odası, menşe şahadetnamesi başvurularını dijital kanallar üzerinden kabul etmektedir. Türkiye’de bu süreç, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği koordinasyonunda yürütülen Menşe ve Dolaşım Belgeleri Otomasyon Sistemi (MEDOS) aracılığıyla gerçekleştirilmektedir. MEDOS sayesinde işletmeler, menşe şahadetnamesi başvurularını elektronik ortamda oluşturabilmekte, ilgili belgeleri sisteme yükleyebilmekte ve başvuru sürecini çevrim içi olarak takip edebilmektedir. Bu uygulama, özellikle düzenli ihracat yapan firmalar için zaman tasarrufu sağlamakta ve fiziki evrak kullanımını önemli ölçüde azaltmaktadır.

Başvuru Süreci ve Form Doldurma

Başvuru sürecinde ihracatçı firma, gerekli belgelerle birlikte ilgili ticaret odasına başvurur. Menşe şahadetnamesi, standart bir form üzerinden doldurulur ve bu formda ihracatçı ile ithalatçı bilgileri, ürünlerin tanımı ve miktarı, HS kodu, ürünün menşe ülkesi ve üretim detayları, taşıma bilgileri yer alır. Oda uzmanları, sunulan belgeleri inceleyerek ürünün gerçek menşeini tespit eder ve form doldurulduktan sonra yetkili kurum tarafından incelenerek onaylanır.

Dijital İmza ve Elektronik Belge Seçenekleri

Modern ticaret odaları, dijital imzalı elektronik menşe şahadetnameleri de düzenlemektedir. Bu belgeler, hem fiziksel hem de elektronik ortamda geçerlidir ve özellikle dijital ticaret süreçlerinde pratiklik sağlar. Başvuru için ihracatçının e-imza veya mobil imza sahibi olması gerekebilir. Gümrük işlemlerinde QR kod ile doğrulama yapılabilmesi, işlem süresini önemli ölçüde kısaltır.

Belgenin Teslimi ve Kullanımı

Onaylanan menşe şahadetnamesi, genellikle fiziksel bir belge olarak veya dijital formatta ihracatçıya teslim edilir. Standart başvurularda 1-2 iş günü içinde belge hazır hale gelirken, acil durumlar için aynı gün teslimat hizmeti sunulmaktadır. Belgeler ticaret odasından teslim alınabileceği gibi, kargo ile de gönderilebilir. Dijital ticarette, bu belge genellikle PDF formatında veya güvenli bir elektronik sistem üzerinden paylaşılır ve ithalatçı ülkedeki gümrük işlemlerinde kullanılmak üzere alıcıya gönderilir.

Önemli Dikkat Edilecek Hususlar

Belgede yer alan bilgilerin doğru ve eksiksiz olması, gümrük denetimlerinde sorun yaşanmaması için kritik öneme sahiptir. Yanlış beyan, cezai yaptırımlara yol açabilir. Her ülkenin menşe şahadetnamesi için farklı format veya ek koşullar talep edebileceği unutulmamalı ve ihracat yapılacak ülkenin gümrük mevzuatı önceden araştırılmalıdır. Dijital ticaret firmalarının acil durumlar için bu seçenekleri değerlendirmesi ve tercihli menşe ile tercihsiz menşe belgeleri arasındaki farkı bilmesi faydalı olacaktır.

Menşe Şahadetnamesi Almak için Gerekli Belgeler Nelerdir?

Menşe şahadetnamesi başvurusu için hazırlanması gereken belgeler, işletmenin türüne ve faaliyet alanına göre değişiklik gösterebilmektedir. Dijital ticaret yapan firmalar, bu belgeleri önceden hazırlayarak süreçlerini hızlandırabilir.

Temel Kuruluş Belgeleri

• Ticaret sicil gazetesi veya faaliyet belgesi,
• Vergi levhası ve vergi numarası belgesi,
• İmza sirküleri (yetkili imza sahiplerinin belirlenmesi için),
• Şirket ana sözleşmesi (limited şirket ve anonim şirketler için).

Ürün ve Fatura Belgeleri 

• İhraç edilecek ürünlere ait ticari fatura (Commercial Invoice),
• Proforma fatura (kesin fatura henüz düzenlenmemişse),
• Çeki listesi – ürünlerin ambalaj türü, miktarı, ağırlığı ve paketleme detayları,
• Ürün kataloğu veya teknik şartname,
• Ambalaj listesi ve kargo manifestosu.

Üretim ve Tedarik Belgeleri

• Üretici belgelendirmesi (kendi üretimi yapan firmalar için),
• Tedarikçi faturası ve alım belgeleri (ticari firmalar için),
• Üretim raporu veya malzeme listesi (Bill of Materials),
• Kapasite raporu veya üretim lisansı,
• Kalite kontrol sertifikaları (varsa).

Resmi Form ve Başvuru Belgeleri 

• Menşe şahadetnamesi başvuru formu (yetkili kurum tarafından sağlanan),
• İhracat beyannamesi (gümrük işlemleri için),
• Menşe beyannamesi formu (doldurulmuş hali),

E-Ticaret Özel Belgeleri 

• Dijital platform üyelik belgesi,
• Online satış makbuzları ve dijital faturalar,
• Kargo takip numaraları ve sevkiyat belgeleri,
• Müşteri sipariş onay e-postaları.

Finansal ve Yasal Belgeler 

• Banka hesap bilgileri ve CRM kayıtları,
• SGK bordrosu (çalışan varsa),
• Oda üyelik belgesi ve aidat durumu,
• İstatistik kodu (NACE kod belgesi).

Özel Durum ve Ek Belgeler

• Gümrük müşavirliği yetki belgesi (kullanılan hizmet varsa),
• Serbest bölge işletme belgesi (serbest bölgede faaliyet varsa),
• İthalat lisansı (re-export işlemleri için),
• Tercihli menşe için EUR.1 veya A.TR dolaşım belgesi (AB ülkeleriyle ticaret için),
• Sağlık sertifikası veya analiz raporu (gıda, ilaç, kimyasal ürünler için),
• Tedarik zinciri belgeleri (ham madde veya bileşen kaynaklarını doğrulamak için),

Belgelerin eksiksiz ve doğru olması, başvurunun hızlı onaylanması için kritiktir. Eksik veya yanlış bilgi, gümrük süreçlerinde gecikmelere veya yaptırımlara yol açabilir. İhracat yapılacak ülkenin gümrük mevzuatına göre ek belgeler talep edilebileceği için ithalatçı ile önceden teyit yapılması önerilir. Dijital ticaret firmalarının bu belgeleri güncel tutması ve dijital kopyalarını arşivlemesi, menşe şahadetnamesi başvuru süreçlerinin hızlanmasına önemli katkı sağlar.

Menşe Şahadetnamesi Nasıl Düzenlenir?

Menşe şahadetnamesi düzenleme süreci, belirli standartlar ve prosedürler çerçevesinde gerçekleştirilmektedir. Bu sürecin doğru şekilde yönetilmesi, dijital ticaret yapan işletmelerin ihracat operasyonlarının sorunsuz ilerlemesi için kritik öneme sahiptir.

Düzenleme süreci, başvuru sahibinin yetkili kuruluşa gerekli belgeleri sunmasıyla başlar. Ticaret odası uzmanları, sunulan belgeleri inceleyerek ürünün gerçek menşeini tespit eder. Bu inceleme aşamasında, üretim süreçleri, hammadde kaynakları ve işçilik oranları değerlendirilerek ürünün hangi ülke menşeli olduğu belirlenir.

• Başvuru Formunun Doldurulması: Menşe şahadetnamesi, yetkili kurumlar tarafından sağlanan standart bir form üzerinden düzenlenir. Bu formda ihracatçı ve ithalatçı bilgileri, ürünlerin tanımı ve miktarı, HS kodu, ürünün menşe ülkesi ve üretim sürecine dair detaylar, taşıma bilgileri yer alır. Form eksiksiz ve doğru bir şekilde doldurulmalıdır çünkü yanlış veya eksik bilgiler gümrük süreçlerinde sorunlara yol açabilir.
• Belge İnceleme ve Onaylama Süreci: Doldurulan form ve eklenen belgeler, yetkili kurum tarafından detaylı şekilde incelenir. Belge düzenleme işlemi sırasında, ürün tanımları uluslararası standartlara uygun şekilde yazılır. Harmonize Sistem (HS) kodları kullanılarak ürünler sınıflandırılır ve gümrük tarifesi numaraları belirtilir. Bu bilgiler, hedef ülkenin gümrük idaresinin doğru şekilde işlem yapabilmesi için son derece önemlidir.
• Dijital Düzenleme ve E-Menşe Sistemi: Dijital ticarette hız ve işlem kolaylığı sağlamak amacıyla menşe şahadetnamesi birçok ülkede elektronik ortamda düzenlenebilmektedir. Türkiye’de bu süreç, Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği koordinasyonunda yürütülen Menşe ve Dolaşım Belgeleri Otomasyon Sistemi (MEDOS) üzerinden gerçekleştirilmektedir. İhracatçılar, menşe şahadetnamesi başvurularını MEDOS aracılığıyla çevrim içi olarak oluşturabilmekte, belgeleri ilgili ticaret veya sanayi odasına elektronik ortamda iletebilmekte ve başvuru sürecini dijital olarak takip edebilmektedir. Sistem kapsamında işlemlerin yürütülebilmesi için ihracatçının veya yetkilendirilmiş kullanıcının elektronik imza ya da mobil imza sahibi olması gerekmektedir.
• Kalite Kontrol ve Doğrulama: Dijital ticaret firmalarının dikkat etmesi gereken en önemli husus, ürün bilgilerinin fatura ve diğer sevkiyat belgeleriyle tam uyum içinde olmasıdır. Herhangi bir tutarsızlık, gümrük işlemlerinde gecikmelere ve ek sorgulamalara neden olabilir. Bu nedenle belge düzenlenmeden önce tüm bilgiler titizlikle kontrol edilmelidir.
• Belgenin Teslimi ve Arşivlenmesi: Onaylanan menşe şahadetnamesi, fiziksel belge olarak veya dijital formatta ihracatçıya teslim edilir. Belge mühürlenir ve yetkili imzalar eklenerek teslim edilir. Düzenleme sürecinde hem fiziksel hem de elektronik ortamda kayıt tutulur ve belge ithalatçı ülkedeki gümrük işlemlerinde kullanılmak üzere alıcıya gönderilir.

Menşe Şahadetnamesi için Kaç Nüsha Düzenlenir?

Menşe şahadetnamesi nüsha sayısı, hedef ülkenin gereksinimleri ve ihracatçının tercihlerine göre belirlenmektedir. Standart uygulamada genellikle üç veya dört nüsha düzenlenir ve her nüshanın farklı amaçları bulunur.

• Standart Nüsha Dağılımı: İlk nüsha (orijinal) doğrudan gümrük idaresine sunulmak üzere sevkiyat ile birlikte gönderilir. İkinci nüsha ihracatçı firmada arşivlenmek üzere saklanır ve gelecekteki denetimler için referans belgesi olarak kullanılır. Üçüncü nüsha ise genellikle bankalara akreditif işlemleri için sunulur.
• Dijital Ticaret İçin Özel Düzenlemeler: E-ticaret firmalarının çoğunlukla küçük partiler halinde sevkiyat yaptığı düşünüldüğünde, genellikle üç nüsha yeterli olmaktadır. Ancak birden fazla ara komisyoncu veya lojistik firması kullanan işletmeler, ek nüsha talep edebilir.
• Nüsha Sayısı Belirleme Kriterleri: Hedef ülkenin gümrük mevzuatı, kullanılacak ödeme yöntemi (akreditif, havale vb.) ve lojistik zincirinin karmaşıklığı nüsha sayısını etkileyen temel faktörlerdir. Bazı ülkeler minimum dört nüsha talep ederken, diğerleri iki nüsha ile yetinebilir.
• Ek Nüsha Düzenleme İmkanı: İhtiyaç duyulması halinde, orijinal başvuru tarihi korunarak ek nüshalar düzenlenebilir. Bu durumda ek ücret talep edilebilir ve işlem süresi genellikle bir iş günüdür. Dijital ticaret firmalarının acil durumlar için bu seçeneği değerlendirmesi faydalı olacaktır.

Menşe Şahadetnamesi için Kaç Nüsha Düzenlenir?

Menşe şahadetnamesi nüsha sayısı, hedef ülkenin gereksinimleri ve ihracatçının tercihlerine göre belirlenmektedir. Bu konuda standart bir uygulama bulunsa da, ülkeye ve ticaret anlaşmalarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir.

• Standart Nüsha Düzenlemesi: Genellikle menşe şahadetnamesi bir asıl ve bir veya birden fazla suret olarak düzenlenir. Asıl nüsha, ithalatçı ülkenin gümrük idaresine sunulmak üzere sevkiyat ile birlikte gönderilir. Suretler ise ihracatçı firma kayıtlarında veya bankacılık işlemlerinde kullanılmak üzere saklanır.
• Türkiye’deki Uygulama: Türkiye’de genellikle üç nüsha düzenlenir ve her nüshanın farklı amaçları bulunur. İlk nüsha (orijinal) doğrudan gümrük idaresine sunulmak üzere sevkiyat ile birlikte gönderilir. İkinci nüsha ihracatçı firmada arşivlenmek üzere saklanır ve gelecekteki denetimler için referans belgesi olarak kullanılır. Üçüncü nüsha ise genellikle bankalara akreditif işlemleri için sunulur.
• Dijital Ticaret İçin Özel Düzenlemeler: E-ticaret firmalarının çoğunlukla küçük partiler halinde sevkiyat yaptığı düşünüldüğünde, genellikle üç nüsha yeterli olmaktadır. E-Menşe sistemi için tek bir dijital nüsha yeterlidir, ancak ithalatçı fiziksel nüsha talep ederse ek kopyalar hazırlanabilir. Birden fazla ara komisyoncu veya lojistik firması kullanan işletmeler, ek nüsha talep edebilir.
• Nüsha Sayısı Belirleme Kriterleri: Hedef ülkenin gümrük mevzuatı, kullanılacak ödeme yöntemi (akreditif, havale vb.) ve lojistik zincirinin karmaşıklığı nüsha sayısını etkileyen temel faktörlerdir. Bazı ülkeler minimum dört nüsha talep ederken, diğerleri iki nüsha ile yetinebilir. Bazı ülkeler ithalat sürecinde birden fazla onaylı nüsha talep edebileceği için ihracat öncesinde ithalatçı ülkenin mevzuatı kontrol edilmelidir.
• Ek Nüsha Düzenleme İmkanı: İhtiyaç duyulması halinde, orijinal başvuru tarihi korunarak ek nüshalar düzenlenebilir. Bu durumda ek ücret talep edilebilir ve işlem süresi genellikle bir iş günüdür. Dijital ticaret firmalarının acil durumlar için bu seçeneği değerlendirmesi faydalı olacaktır.
• Praktik Öneriler: Dijital ticaret yapan işletmelerin, hedef pazarlarının özel gereksinimlerini önceden araştırması ve ithalatçı ile nüsha sayısını teyit etmesi önerilir. Bu yaklaşım, gümrük işlemlerinde gecikmelerin önlenmesine ve sorunsuz teslimat süreçlerinin sağlanmasına katkıda bulunur.

Menşe Şahadetnamesi ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Menşe Şahadetnamesini Kim Verir?

Menşe şahadetnamesi, yalnızca yetkili resmi kuruluşlar tarafından düzenlenir. Türkiye’de bu yetkiye sahip kurumlar Ticaret ve Sanayi Odaları, İhracatçı Birlikleri ve Türkiye İhracatçılar Meclisi’dir. Dijital ticaret yapan firmalar, kayıtlı oldukları bölgedeki ticaret odasından başvuru yapabilir veya e-Devlet platformu üzerinden elektronik olarak temin edebilirler.

Menşe Şahadetnamesi Kaç Günde Çıkar?

Resmî kurumların yayımladığı bilgilere göre menşe şahadetnamesinin düzenlenme süresi mevzuatta açık bir gün sayısı ile tanımlanmamıştır. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ve yetkili ticaret ile sanayi odaları, belgenin ihracatçı tarafından yapılan başvuru üzerine incelendiğini ve uygun bulunması hâlinde onaylandığını belirtmektedir. Ancak bu inceleme ve onay sürecinin kaç gün süreceğine ilişkin bağlayıcı bir süre öngörülmemektedir. Dolayısıyla belgenin düzenlenme süresi, başvuru dosyasının eksiksizliği, sunulan belgelerin doğruluğu ve ilgili odanın operasyonel işleyişine bağlı olarak değişkenlik gösterebilmektedir.

Menşe Şahadetnamesi Hatalı Düzenlenirse Ne Yapılmalı?

Hatalı düzenlenen menşe şahadetnamesi derhal ilgili ticaret odasına iade edilmelidir. Oda, hatayı tespit ettikten sonra ücretsiz olarak düzeltme yapar ve hatalı belgeyi iptal ederek doğru bilgilerle yeniden düzenler. Belge gümrüğe sunulduktan sonra hata tespit edilirse, yeni belge düzenlenmesi gerekebilir ve bu durumda ek süre ve ücret talep edilebilir.

Menşe Şahadetnamesi Geçerlilik Süresi Ne Kadardır?

Resmî kurumların yayımladığı mevzuat ve bilgilere göre menşe şahadetnamesinin geçerlilik süresine ilişkin Türkiye’de açık ve sabit bir gün ya da ay tanımı bulunmamaktadır. Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile yetkili ticaret ve sanayi odalarının açıklamalarında, belgenin belirli bir süre için değil, belirli bir ihracat işlemi ve ilgili gümrük beyannamesi kapsamında düzenlendiği vurgulanmaktadır. Bu nedenle menşe şahadetnamesi, düzenlendiği ihracat işlemine bağlı olarak kullanılmakta; geçerliliği, hedef ülkenin gümrük uygulamaları ve ilgili dış ticaret mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmekte olup, tüm işlemler için bağlayıcı tek bir resmî süre öngörülmemektedir.

Menşe Şahadetnamesi Zorunlu mu?

Menşe şahadetnamesi tüm ihracat işlemleri için zorunlu değildir. Zorunluluk, ithalatçı ülkenin gümrük mevzuatına ve ticaret anlaşmalarına bağlıdır. Hedef ülkenin gereksinimleri, tercihli ticaret anlaşmalarından yararlanma veya belirli ürün kategorileri için zorunlu hale gelebilir. Ayrıca gümrük vergisi avantajlarından yararlanmak için çoğu zaman gereklidir. E-ticaret firmalarının hedef pazarların gereksinimlerini önceden araştırması gerekir.

Menşe Şahadetnamesi Hangi Ülkelere Gönderilen Mallar için Zorunludur?

ABD, Kanada, Japonya, Avustralya ve çoğu Avrupa ülkesi belirli ürünler için menşe şahadetnamesi talep eder. Serbest ticaret anlaşması bulunan ülkelere (AB, EFTA ülkeleri) yapılan ihracatlarda tercihli tarifeden yararlanmak için gereklidir. Serbest ticaret anlaşmaları kapsamında vergi indirimi veya muafiyet sağlanan ülkelere yapılan ihracatlarda genellikle zorunludur. Her ülkenin kendine özgü gereksinimleri olduğu için hedef pazarın mevzuatını önceden araştırmak önemlidir.

Menşe Şahadetnamesi Almak Kaç Para?

Resmî kurumların yayımladığı düzenlemelere göre menşe şahadetnamesi için uygulanacak ücretler, 2026 yılı itibarıyla Ticaret Bakanlığı tarafından belirlenen resmî tarife kapsamında netleştirilmiştir. Buna göre menşe şahadetnamesi için belge satış bedeli ve onay ücreti ayrı ayrı 30 TL olarak uygulanmakta olup, toplam maliyet 60 TL’ye ulaşmaktadır. Bu tutarlar, Ticaret Bakanlığı’nın ilgili genelgesi doğrultusunda tüm odalar için bağlayıcı nitelik taşımakta ve 2026 yılı boyunca geçerli resmî ücretler olarak kabul edilmektedir.

Menşe Şahadetnamesi ile A.TR Belgesi Arasındaki Fark Nedir?

Menşe şahadetnamesi ürünün kökenini belgeleyen genel bir dokümandır ve tüm dünya ile yapılan ticarette kullanılabilir. A.TR belgesi ise özellikle Türkiye-AB arasındaki Gümrük Birliği anlaşması kapsamında sanayi ürünleri için düzenlenen tercihli menşe belgesidir. A.TR belgesi malların serbest dolaşımda olduğunu kanıtlar, daha spesifik bir amaç taşır ve yalnızca AB ülkelerine ihracatta kullanılır.