Barkod Oluşturma Rehberi: Adım Adım Anlatım (2026)

Perakende ve e-ticaret ekosisteminde ürünlerin doğru şekilde tanımlanması ve izlenmesi, operasyonel verimlilik açısından kritik bir rol üstlenmektedir. Bu noktada barkod sistemleri, ürün bilgilerini standart ve okunabilir bir formatta sunarak stok yönetimi, fiyatlandırma, lojistik ve satış süreçlerinin tutarlı biçimde yürütülmesini mümkün kılmaktadır. Barkod kullanımı, manuel hataları azaltmakta, işlem hızını artırmakta ve işletmelerin tedarik zinciri boyunca daha şeffaf bir yapı kurmasına katkı sağlamaktadır.

Bu içeriğimizde, barkodun ne olduğunu ve barka oluşturma işleminin nasıl yapılacağını detaylı bir şekilde ele aldık. Keyifli okumalar!

Barkod Nedir?

Barkod, bir mal üzerine basılmış, sayılar ve değişen genişliklerde paralel çizgilerden oluşan bir desen biçiminde olan ve makine tarafından okunabilen bir koddur. Dolayısıyla barkod, var olan bilgiyi bir makinenin okuyabileceği görsel bir düzende kodlamanın bir yoludur.

Barkodda yer alan siyah ve beyaz çubukların kombinasyonu, belirli barkod için ayarlanmış bir algoritmayı izleyen farklı metin karakterlerini temsil eder.

Barkod Sistemi Nasıl Çalışır?

Bildiğimiz gibi bir barkod, bir dizi paralel siyah çizgi ve beyaz boşluktan oluşan kare veya dikdörtgen bir görüntüdür. Bilgiler, her bir çizginin uzunluğu ile aralarındaki boşluklara kodlanır.

Bir tarama cihazı, gölgeli çizgilerden oluşan benzersiz çubuğu tarayarak barkodu “okumak” için bir lazer kullanır. Bir barkod tarayıcı, satırları soldan sağa okur. Bilgileri deikili kodda (0 veya 1) oluşturur. Sonuçları ise bilgisayar ekranına yansıtır.

Barkod Numarası Oluşturmanın İşletmenize Sağlayacağı Avantajlar Nelerdir?

Barkod numarası oluşturmak, ürün yönetimini sistematik ve izlenebilir hale getirerek işletmelerin operasyonel süreçlerini güçlendirmektedir. Ürünlerin tekil bir numara ile tanımlanması, satıştan lojistiğe kadar tüm aşamalarda veri tutarlılığı sağlar ve manuel hataları azaltır. Özellikle ölçeklenebilir bir yapı hedefleyen işletmeler için barkod kullanımı, süreçleri kontrol altına almanın ve sürdürülebilir bir operasyon kurmanın temel araçlarından biridir. Aşağıda, barkod numarası oluşturmanın işletmelere sağladığı başlıca avantajlar yer almaktadır.

• Kurumsal Güvenilirlik Sağlar: Standartlara uygun ürün yönetimi, marka algısını ve profesyonel görünümü destekler.
• Stok Takibini Kolaylaştırır: Ürün giriş ve çıkışları hızlı şekilde kaydedilir ve stok seviyeleri anlık olarak izlenir. Böylece stok yönetimi süreçleri çok daha kolay ve etkili yapılabilir.
• Hata Oranını Azaltır: Manuel ürün girişi ihtiyacı ortadan kalkar ve yanlış fiyat veya ürün işlemleri önlenir.
• Satış Süreçlerini Hızlandırır: Kasada ürün okutma süresi kısalır ve işlem akışı daha düzenli ilerler.
• Ürünleri Tekil Olarak Tanımlar: Her ürün benzersiz bir numara ile tanımlanır ve karışıklık riski azalır.
• Lojistik ve Depo Yönetimini Güçlendirir: Sevkiyat, iade ve sayım süreçleri daha kontrollü yürütülir.
• Raporlama ve Analizi Destekler: Satış ve stok verileri daha sağlıklı raporlanır ve karar süreçleri güçlenir.
• E-Ticaret ve Pazaryeri Uyumunu Artırır: Pazaryerlerinin barkod gereksinimleri kolayca karşılanır.

Barkod Çeşitleri Nelerdir?

Tüm dünyada yaygın olarak kullanılan iki tür barkod çeşidi vardır.

• 1 boyutlu veya 1D,
• 2 boyutlu veya 2D (QR kodu olarak da bilinir).

1D Barkod

1D barkodlar, bir ürünün türü, boyutu ve rengi gibi bilgileri depolayabilen bir dizi siyah beyaz çizgiden oluşur. 1D barkodları, ürünlerin ambalajları üstünde yer alır. 

Tek Boyutlu Barkod Çeşitleri:

• UPC,
• EAN,
• ITF,
• CODABAR,
• MSI PLESSEY,
• GS1 DATABAR,
• CODE 39,
• CODE 93,
• CODE 128.

2D Barkod

2D barkodlar, 1D barkodlara nazaran daha karmaşıktır. Fiyat, envanter stoku ve hatta bir ürün fotoğrafı gibi herhangi bir metinden daha fazla bilgi içerebilirler. 2D barkodlara uyumlu çok sayıda barkod tarayıcı vardır.

İki Boyutlu Barkod Çeşitleri:

• QR CODE,
• AZTEC,
• DATAMATRIX CODE,
• PDF417.

Barkod Numarası Nereden ve Nasıl Alınır?

Barkod numarası almak, ürünlerin ticari sistemler içinde standartlara uygun, izlenebilir ve benzersiz biçimde tanımlanmasını sağlayan kurumsal bir süreçtir. Türkiye’de bu süreç, uluslararası GS1 sisteminin yetkili temsilcisi olan GS1 Türkiye üzerinden yürütülmektedir. Barkod tahsisi, ürün bazlı değil firma bazlı yapılır ve işletmeye verilen firma önek numarası üzerinden tüm ürünler tanımlanır. Aşağıda, barkod numarasının nereden ve nasıl alındığı adım adım açıklanmaktadır.

1. GS1 Türkiye’ye Üyelik Başvurusu Yapılır: Barkod numarası alabilmek için işletmenin GS1 Türkiye’ye üye olması gerekir. Başvuru, kurumun resmi kanalları üzerinden firma bilgileri ile gerçekleştirilir.
2. Firma Önek Numarası Tahsis Edilir: Üyelik onaylandıktan sonra işletmeye özel bir firma önek numarası (Global Company Prefix) verilir. Bu numara, işletmenin oluşturacağı tüm barkodların temelini oluşturur.
3. Ürünler İçin GTIN Kodları Oluşturulur: Firma öneki alındıktan sonra her bir ürün çeşidi için ayrı Global Ticari Ürün Numarası (GTIN) tanımlanır. Bu numaralar, barkod üzerinde yer alan sayısal kodu ifade eder.
4. Barkod Görseli Üretilir ve Ambalaja Eklenir: Oluşturulan GTIN kodları, barkod formatına dönüştürülerek ürün ambalajlarında veya etiketlerinde kullanılır. Bu barkodlar satış ve stok sistemleri tarafından okunabilir hale gelir.
5. Barkodlar Ticari Süreçlerde Aktif Olarak Kullanılır: Alınan barkod numaraları, perakende satış noktalarında, e-ticaret platformlarında, pazaryerlerinde ve lojistik süreçlerinde standartlara uygun şekilde kullanılabilir.

Barkod Numarası Almak için Gerekli Olan Belgeler Nelerdir?

Barkod numarası alabilmek için işletmenin resmi olarak faaliyet gösterdiğini ve ticari sorumluluk üstlendiğini belgelemesi gerekir. Türkiye’de barkod tahsis süreci, yetkili kuruluş olan GS1 Türkiye tarafından yürütülmekte olup, başvurular firma bazında değerlendirilir. Bu nedenle talep edilen belgeler, işletmenin hukuki statüsünü ve güncel faaliyet durumunu doğrulamaya yöneliktir. Barkod numarası almak için genel olarak aşağıdaki belgelerin hazırlanması gerekmektedir.

1. Ticaret Sicil Gazetesi veya Kuruluş Belgesi,
2. Vergi Levhası,
3. Faaliyet Belgesi,
4. İmza Sirküleri,
5. Başvuru ve Taahhütname Formları.

Barkod Nasıl Oluşturulur?

Barkod oluşturma süreci, ürünlerin standartlara uygun ve sistemler tarafından okunabilir şekilde tanımlanmasını amaçlayan yapılandırılmış bir işlemdir. Türkiye’de bu süreç, işletmenin GS1 Türkiye üzerinden firma bazlı üyelik oluşturması ve kendisine tahsis edilen firma önek numarası ile her ürün için ayrı bir GTIN (Global Ticari Ürün Numarası) üretmesiyle başlar. Oluşturulan GTIN, barkod formatına dönüştürülerek görsel hale getirilir ve ürün ambalajı veya etiketi üzerine yerleştirilir. Bu adımlar tamamlandığında barkod, satış, stok, lojistik ve e-ticaret sistemlerinde ürünün doğru ve tutarlı biçimde tanınmasını sağlar.

Barkod Oluşturma ile İlgili Sıkça Sorulan Sorular

Kimler Barkod Alabilir?

Barkod alma hakkı, ticari faaliyette bulunan tüm işletmelere açıktır ve bu süreç firma bazlı olarak yürütülmektedir. Üretici, ithalatçı, toptancı, perakendeci ya da e-ticaret ile ürün satan işletmeler, ürünlerini piyasaya sunabilmek ve standartlara uygun şekilde tanımlayabilmek için barkod numarası alabilmektedir.

Türkiye’de bu yetkilendirme süreci, uluslararası GS1 sisteminin ulusal temsilcisi olan GS1 Türkiye tarafından yürütülmektedir.

Şahıs Şirketi Barkod Alabilir mi?

Şahıs şirketleri, barkod alma konusunda herhangi bir kısıtlamaya tabi değildir. Gerçek kişi işletmesi statüsünde faaliyet gösteren şahıs şirketleri, gerekli belgeleri ibraz ederek GS1 Türkiye’ye üye olabilir ve firma adına barkod numarası tahsis ettirebilir. Dolayısıyla barkod almak için anonim şirket veya limited şirket olma zorunluluğu bulunmamaktadır.

Barkodun İçeriğinde Ürün ile İlgili Hangi Bilgiler Var?

Barkodun içeriğinde, ürünün kendisine ait detaylı bilgiler yer almaz. Bunun yerine ürünü küresel ölçekte benzersiz şekilde tanımlayan GTIN (Global Ticari Ürün Numarası) bulunur. Bu numara, ürünün hangi firmaya ait olduğunu ve hangi ürün çeşidini temsil ettiğini gösterir.

Fiyat, stok miktarı veya ürün açıklaması gibi bilgiler barkodun içinde değil, barkodun okutulduğu sistemlerde tutulur.

Barkod Alma Ücreti Ne Kadar?

Barkod alma ücreti, sabit bir tutar üzerinden belirlenmemektedir. Bu ücret, Türkiye’de yetkili kuruluş olan GS1 Türkiye tarafından tanımlanan resmi tarifelere göre hesaplanmaktadır. Ücretlendirme; işletmeye tahsis edilecek firma önek numarasının kapasitesine, yani tanımlanabilecek ürün çeşidi sayısına ve işletmenin ölçeğine bağlı olarak değişkenlik göstermektedir.

Başvuru aşamasında bir defaya mahsus olmak üzere üyelik ve önek tahsis bedeli ödenmekte, devam eden yıllarda ise sistemin kullanımına ilişkin yıllık yenileme ücreti tahakkuk etmektedir.

Bu nedenle barkod maliyeti, işletmeden işletmeye farklılık göstermekte olup güncel ve kesin tutarlara ulaşmak için GS1 Türkiye’nin resmi fiyatlandırma araçlarının esas alınması gerekmektedir.

E-Devlet Üzerinden Barkod Oluşturulabilir mi?

Hayır. E-Devlet sistemi üzerinden doğrudan barkod numarası oluşturulması mümkün değildir. Barkod numaraları yalnızca GS1 sistemine üye işletmelere tahsis edilir.

Barkod Olmadan Ürün Satmak Mümkün mü?

Evet, barkod olmadan ürün satmak mümkündür. Ancak büyük perakende zincirleri ve e-ticaret pazaryerleri, ürünlerin sistemsel olarak tanımlanması, stok ve satış süreçlerinin sağlıklı yürütülmesi amacıyla barkod (GTIN) talep etmekte ve barkodsuz ürünleri çoğunlukla listelememektedir.

Dolayısıyla barkod, yasal bir zorunluluktan çok, geniş ölçekli ticari faaliyetlerde fiilen gerekli hale gelen bir sektörel standart olarak öne çıkmaktadır.

E-Ticarette Barkod Kullanmak Zorunlu mu?

Barkod olmadan ürün satışı yapmak, hukuki açıdan genel bir yasak kapsamında değerlendirilmemektedir. Mevzuatta, tüm ürünler için barkod kullanımını zorunlu kılan doğrudan bir düzenleme bulunmamaktadır. Bu nedenle küçük ölçekli satışlarda, doğrudan tüketiciye yapılan işlemlerde veya işletmenin kendi e-ticaret sitesi üzerinden gerçekleştirdiği satışlarda barkod kullanımı zorunlu değildir.

Barkod ile Karekod Aynı Şey mi?

Hayır. Barkod ve karekod aynı teknolojiyi ifade etmez. Barkod, çizgisel yapıda ve temel olarak ürün tanımlamaya yönelik bir koddur. Karekod ise iki boyutlu bir yapıdadır ve daha fazla veri taşıyabilir. Kullanım amaçları farklıdır ve barkod, ticari ürün tanımlamada temel standart olmaya devam etmektedir.

Barkod Kodu Nasıl Okunur?

Barkod kodu, barkod okuyucu cihazlar veya barkod okuma özelliğine sahip yazılımlar aracılığıyla taranır. Okutma işlemi sonucunda barkodun içerdiği GTIN numarası ilgili sistemde çözülür ve bu numara üzerinden ürün bilgilerine erişilir. Barkodun altında yer alan sayısal ifade ise, kodun manuel olarak girilebilmesini sağlar.